حضرت علی علیه السلام در حدیثی میفرمایند:

من برای شما از دو چیز میترسم: تبعیت از هوای نفس و آرزوهای بلند و دور و دراز. چراکه پیروی از هوای نفس صد عن الحق (صد تقریبا به همان معنای سد است) میکند و آرزوی طولانی سبب فراموشی آخرت و مرگ میشود.

در تفسیر این حدیث و در بخش “صد عن الحق” چنین میتوان گفت:

زمانیکه فردی به دنیا می­آید، در حقیقت یک حیوان بالفعل است و یک انسان بالقوه. یعنی خصوصیات حیوانی درونی که البته برای بقاء کودک لازم است (خوردن، آشامیدن، …)، در درون او وجود دارد، اما قوای انسانی همه بالقوه هستند و نیاز به تربیت و مراقبت دارند. پس اگر این کودک تربیت نشود و به حال خود رها شود، به مرور قوای حیوانی آن رشد میکند و قوای انسانی بالقوه باقی میماند. از آنجایی که بعد حیوانی بالفعل است و اکنون قادر است از عقل انسانی بهره گیرد، به یک شیطان بالفعل تبدیل میشود.

از طرفی، مراتب حق به این شکل هستند:

۱- از لحاظ فکری باید موحد باشیم، یعنی در بحث معارف یکتا پرستی را مخلصانه بپذیریم.

۲- در بعد عملی و اخلاقی به عدالت برسیم و اعمال ما بر پایه عدالت باشد.

۳- باید و نباید­های عملی شرع را مجّدانه انجام دهیم.

با این شرایط، یک فرد در مسیر حق قرار میگیرد.

حال اگر شرایط بالا را پیگیری نکنیم و به آنها پایبند نباشیم، شهوت و نفس از بروز مراتب حق در انسان جلوگیری میکند و انسان را در همان بعد حیوانی نگه میدارد و این همان صد عن الحق است.

شاید مطالب بالا برای خیلیها جذابیت نداشته باشه و یا بی معنی باشه. اما اگه یه کم تو این مطالب عمیقتر فکر کنیم و سعی کنیم عملکرد خودمون رو با این مفاهیم بسنجیم، میتونیم علت خیلی از گرفتاریها، خطاها، اشتباهات و گناه­هامون رو پیدا کنیم.

اونجایی که بی مورد به دوستمون توهین کردیم، جایی که تو روی پدر و مادر ایستادیم، بی تفاوت از کنار آدمهای بعضا بیچاره رد شدیم، اشتباه دیگران رو دیدیم و خودمون مرتکب همون اشتباه شدیم و …

بعضی افراد فکر میکنن عالم بی عمل یعنی آدم درس خونده و تحصیل کرده­ای که اهل عمل نیست. این هست اما فقط همین نیست. همین مطالب که میخونیم و جاهای دیگه میشنویم، اینها همه اطلاعاتی هستند که به گوش ما رسیده و از همین الان موظف به عمل هستیم. پس اگه عمل نکنیم ما رو هم جزء عالمان بی عمل قرار میدن.

یادمون باشه که شیطان یه سگ هاری هستش که فقط پارس میکنه، اون کسی رو گاز نمیگیره مگه اینکه خود فرد بره و دستش رو بکنه تو دهن این سگ و خودش رو آلوده کنه.

اگه خودمون بخوایم میتونیم شیطان درونمون رو مسلمان کنیم.

خدایا، آرامش و پناهم تویی، یار و همراهم نیز. تنهایی دنیایم را با تو پر کرده­ام و خرابی دلم را به رحمتت درمان. شرمساری رویم را به ستاریت تو سپردم و مستمندی دلم را به رزاقی تو. وجودم را تسخیر کن و مرا نجات ده، نجات از خودم و رسیدن به تو.

خدایا، هرآنکه تو را با نام ربّ خواند از تو جواب گرفت. آدم، ابراهیم، موسی، عیسی، محمد (ص) و … همه آغاز کلامشان ربّنا بود. من نیز تو را با اسم اعظمت میخوانم: ربنا فغفر لنا ذنوبنا و کفّر عنّا سیئاتنا و توفنا مع الابرار


Print Friendly
  • امام رضا علیه السلام فرمودند:


    لا یستَکمِلُ عَبدٌ حقیقةَ الایمانِ حَتَّى تَکونَ فیهِ خِصالُ ثَلاثٍ: اَلتَّفقُّهُ فِى الدّینِ وَحُسنُ التَّقدیرِ فِى المَعیشَةِ، وَالصَّبرُ عَلَى الرَّزایا
    هیچ بنده‌ای به کمال حقیقت ایمان نمیرسد مگر این که در او سه خصلت باشد: 1- شناخت صحیح دین 2- تدّبر نیکو در امور زندگی و 3- شکیبایی در مصیبت‌ها و بلاها
    بحار الانوار، ج 78، ص 339، ح1
  • امام رضا علیه السلام:


    مَن رَضى عن الله تعالى بالقَلیل مِن الرّزق، رضَى الله منه بالقَلیل مِنَ العَمل
    هر کس به رزق و روزی کم از سوی خدا راضی باشد، خداوند از عمل کم او راضی خواهد بود
    بحـارالانـوار،ج 78،ص 357
  • امام حسین علیه السلام:


    لاتـَرفع حــاجَتَک إلاّ إلـى أحـَدٍ ثَلاثة: إلـى ذِى دیـنٍ، اَو مُــرُوّة اَو حَسَب
    حاجت خود را جز به یکى از سه نفر مبر: 1- به دیندار، یا 2- صاحب مروت، یا 3- کسى که اصالت خانوادگى داشته باشد
    تحف العقول ، ص 251
  • جستجو