وَ مِنْ کِتاب لَهُ عَلَیْهِ السَّلامُ اِلَى الْحارِثِ الْهَمْدانِىّ:

وَ تَمَسَّکْ بِحَبْلِ الْقُرْآنِ وَ اسْتَنْصِحْهُ، وَ اَحِلَّ حَلالَهُ، وَ حَرِّمْ حَرامَهُ، وَ صَدِّقْ بِما سَلَفَ مِنَ الْحَقِّ، واعْتَبِرْبِما مَضى مِنَ الدُّنْیا ما بَقِىَ مِنْها، فَاِنَّ بَعْضَها یُشْبِهُ بَعْضاً، وَ آخِرَها لاحِقٌ بِاَوَّلِها، وَ کُلُّها حائِلٌ مُفارِقٌ. وَ عَظِّمِ اسْمَ اللّهِ اَنْ تَذْکُرَهُ اِلاّ عَلى حَقٍّ. وَ اَکْثِر ذِکْرَ الْمَوْتِ وَ ما بَعْدَ الْمَوْتِ. وَ لاتَتَمَنَّ الْمَوْتَ اِلاّ بِشَرْط وَثیق. وَ احْذَرْ کُلَّ عَمَل یَرْضاهُ صاحِبُهُ لِنَفْسِهِ وَ یُکْرَهُ لِعامَّهِ الْمُسْلِمینَ. وَاحْذَرْ کُلَّ عَمَل یُعْمَلُ بِهِ فِى السِّرِّ، وَ یُسْتَحى مِنْهُ فِى الْعَلانِیَهِ. وَ احْذَرْ کُلَّ عَمَل اِذا سُئِلَ عَنْهُ صاحِبُهُ اَنْکَرَهُ اَوِ اعْتَذَرَ مِنْهُ. وَ لاتَجْعَلْ عِرْضَکَ غَرَضاً لِنِبالِ الْقَوْلِ، وَ لا تُحَدِّثِ النّاسَ بِکُلِّ ما سَمِعْتَ بِهِ، فَکَفى بِذلِکَ کَذِباً، وَ لا تَرُدَّ عَلَى النّاسِ کُلَّ ما حَدَّثُوکَ بِهِ، فَکَفى بِذلِکَ جَهْلاً. وَ اکْظِمِ الْغَیْظَ، وَ تَجاوَزْ عِنْدَ الْمَقْدُرَهِ، وَ احْلُمْ عِنْدَ الْغَضَبِ، وَ اصْفَحْ مَعَ الدَّوْلَهِ تَکُنْ لَکَ الْعاقِبَهُ. وَ اسْتَصْلِحْ کُلَّ نِعْمَه اَنْعَمَها اللّهُ عَلَیْکَ، وَ لاتُضَیِّعَنَّ نِعْمَهً مِنْ نِعَمِ اللّهِ عِنْدَکَ، وَلْیُرَ عَلَیْکَ اَثَرُ ما اَنْعَمَ اللّهُ بِهِ عَلَیْکَ.

وَاعْلَمْ اَنَّ اَفْضَلَ الْمُؤْمِنینَ اَفْضَلُهُمْ تَقْدِمَهً مِنْ نَفْسِهِ وَ اَهْلِهِ وَ مالِهِ، فَاِنَّکَ ما تُقَدِّمْ مِنْ خَیْر یَبْقَ لَکَ ذُخْرُهُ، وَ ما تُؤَخِّرْهُ یَکُنْ لِغَیْرِکَ خَیْرُهُ. وَ احْذَرْ صَحابَهَ مَنْ یَفیلُ رَأْیُهُ وَ یُنْکَرُ عَمَلُهُ، فَاِنَّ الصّاحِبَ مُعْتَبَرٌ بِصاحِبِهِ. وَ اسْکُنِ الاَْمْصارَ الْعِظامَ، فَاِنَّها جِماعُ الْمُسْلِمینَ. وَ احْذَرْ مَنازِلَ الْغَفْلَهِ وَ الْجَفاءِ وَ قِلَّهِ الاَْعْوانِ جِماعُ الْمُسْلِمینَ. وَ احْذَرْ مَنازِلَ الْغَفْلَهِ وَ الْجَفاءِ وَ قِلَّهِ الاَْعْوانِ الاَْسْواقِ، فَاِنَّها مَحاضِرُ الشَّیْطانِ وَ معاریضُ الْفِتَنِ. وَ اَکْثِرْ اَنْ تَنْظُرَ اِلى مَنْ فُضِّلْتَ عَلَیْهِ، فَاِنَّ ذلِکَ مِنْ اَبْوابِ الشُّکْرِ.

وَ لا تُسافِرْ فى یَوْمِ جُمُعَه حَتّى تَشْهَدَ الصَّلاهَ، اِلاّ فاصِلاً فى سَبیلِ اللّهِ، اَوْ فى اَمْر تُعْذَرُ بِهِ. وَاَطِعِ اللّهَ فى جُمَلِ اُمُورِکَ، فَاِنَّ طاعَهَ اللّهِ فاضِلَهٌ عَلى ما سِواها. وَ خادِعْ نَفْسَکَ فِى الْعِبادَهِ، وَ ارْفُقْ بِها و لا تَقْهَرْها، وَ خُذْ عَفْوَها وَ نَشاطَها، اِلاّ ما کانَ مَکْتُوباً عَلَیْکَ مِنَ الْفریضَهِ، فَاِنَّهُ لابُدَّ مِنْ قَضائِها وَ تَعاهُدِها عِنْدَ مَحَلِّها. وَ اِیّاکَ اَنْ یَنْزِلَ بِکَ الْمَوْتُ وَ اَنْتَ آبِقٌ مِنْ رَبِّکَ فى طَلَبِ الدُّنْیا. وَ اِیّاکَ وَ مُصاحَبَهَ الفُسّاقِ، فَاِنَّ الشَّرَّ بِالشَّرِّ مُلْحَقٌ. وَ وَقِّرِ اللّهَ وَ اَحْبِبْ اَحِبّاءَهُ. وَ احْذَرِ الْغَضَبَ، فَاِنَّهُ جُنْدٌ عَظیمٌ مِنْ جُنُودِ اِبْلیسَ. وَالسَّلامُ.

از نامه هاى آن حضرت است به حـارث هَمْـدانى:

به ریسمان قرآن چنگ زن و از آن طلب پند کن، حلالش را حلال، و حرامش را حرام شمار، به آنچه که از حق گذشته است تصدیق کن، از گذشته جهان براى باقیمانده آن پند گیر، زیرا بعضى از آن شبیه بعض دیگر است، و انجامش به آغازش مى پیوندد، و همه آن از بین رفتنى و از دست دادنى است. نام خدا را بزرگ دار در اینکه از نام خدا جز به حق یاد کنى. بسیار یاد مرگ و بعد از مرگ باش. مرگ را جز با شرط محکم و استوار آرزو مکن. از هر عملى که کننده اش آن را براى خود مى پسندد و براى مسلمین خوشایند نیست برحذر باش. و از هر برنامه اى که در نهان انجام مى گیرد و در آشکار از آن شرم مى رود دورى کن. از کارهایى که اگر از کننده اش سؤال شود به انکار برمى خیزد یا از آن پوزش مى طلبد بپرهیز. آبرویت را نشانه تیرهاى گفته هاى مردم قرار مده، و هر آنچه را شنیدى با مردم در میان مگذار، که همین کار بر دروغگویى کفایت مى کند، و نیز هر آنچه را براى تو مى گویند تکذیب مکن، که این گواه بر جهل است. خشم را فرو خور، به هنگام توانایى گذشت کن، و به وقت غضب بردبار باش، و زمان حکومت و قدرت چشم پوشى داشته باش تا عاقبت خوشى برایت باشد. از هر نعمتى که خداوند در اختیارت گذاشته به راه صلاح مصرف کن، و هیچ نعمت خداداده را به تباهى نبر، باید نشانه نعمت هایى که خداوند به تو داده در تو دیده شود.

آگاه باش بهترین مؤمنین بهترین ایشان است در پیش فرستادن جان و اهل و مالش در راه حق، که هر آنچه از نیکى پیش فرستى براى تو ذخیره شود، و آنچه را به جاى گذارى خیرش براى غیر تو خواهد بود. از همنشینى با کسى که رأیش سست و کارش زشت است بپرهیز، که هر دوستى را از دوستش مى شناسند. در شهرهاى بزرگ مسکن گزین که آنجا مرکز اجتماع مسلمین است، از اقامت در مراکز غفلت و ستمکارى و آنجا که مددکاران بر طاعت خدا اندکند بپرهیز. اندیشه ات را در امورى که به کارت آید مشغول دار. از نشستن در گذرگاههاى بازار حذر کن، زیرا آن مراکز محل حضور شیطان و پیش آمدن فتنه هاست. در رابطه با کسى که تو را بر او برترى داده اند زیاد توجه داشته باش،که این توجه از جمله راههاى شکرگزارى است.

در روز جمعه سفر مکن تا به نماز جمعه حاضر شوى، مگر سفرى که براى جهاد بروى، یا کارى که نسبت به آن معذورى. در تمام کارهایت از خدا اطاعت کن، که اطاعت از خدا از همه چیز برتر است. نفس خود را در عبادت بفریب، و با او به رفق و مدارا باش و به او سختگیرى مکن، و زمانى که نشاط و فراغت دارد به عبادتش آر، مگر در آنچه بر تو واجب است، که تو را از انجامش و مراعات آن در زمان معینش چاره اى نیست. بترس از اینکه مرگ بر تو درآید و تو در آن وقت براى به دست آوردن دنیا از خداوندت فرارى باشى. از همنشینى ا بدکاران دورى کن، که بدى به بدى پیوندد. خداوند را بزرگ دار و دوستانش را دوست بدار. از خشم بپرهیز، که خشم سپاهى بزرگ از سپاهیان ابلیس است. والسلام.

Print Friendly
  • امام رضا علیه السلام فرمودند:


    لا یستَکمِلُ عَبدٌ حقیقةَ الایمانِ حَتَّى تَکونَ فیهِ خِصالُ ثَلاثٍ: اَلتَّفقُّهُ فِى الدّینِ وَحُسنُ التَّقدیرِ فِى المَعیشَةِ، وَالصَّبرُ عَلَى الرَّزایا
    هیچ بنده‌ای به کمال حقیقت ایمان نمیرسد مگر این که در او سه خصلت باشد: 1- شناخت صحیح دین 2- تدّبر نیکو در امور زندگی و 3- شکیبایی در مصیبت‌ها و بلاها
    بحار الانوار، ج 78، ص 339، ح1
  • امام رضا علیه السلام:


    مَن رَضى عن الله تعالى بالقَلیل مِن الرّزق، رضَى الله منه بالقَلیل مِنَ العَمل
    هر کس به رزق و روزی کم از سوی خدا راضی باشد، خداوند از عمل کم او راضی خواهد بود
    بحـارالانـوار،ج 78،ص 357
  • امام حسین علیه السلام:


    لاتـَرفع حــاجَتَک إلاّ إلـى أحـَدٍ ثَلاثة: إلـى ذِى دیـنٍ، اَو مُــرُوّة اَو حَسَب
    حاجت خود را جز به یکى از سه نفر مبر: 1- به دیندار، یا 2- صاحب مروت، یا 3- کسى که اصالت خانوادگى داشته باشد
    تحف العقول ، ص 251
  • جستجو